Przejdź do treści
Baza wiedzy

System operacyjny zakładu, MES i ERP: kto co robi w zakładzie

DBR77 Team7 min czytania

Na tej stronie

ERP planuje biznes: zamówienia klientów, finanse, zakupy i harmonogram główny, w tygodniach i dniach. MES prowadzi zlecenia produkcyjne na hali, w zmianach, godzinach i minutach. System operacyjny zakładu obejmuje cały poziom operacyjny: produkcję oraz utrzymanie ruchu, jakość, magazyn i zadania, które je łączą, na jednym modelu danych. Większość zakładów potrzebuje funkcji ERP i MES. Pytanie brzmi, czy pozostałe trzy obszary działają w tym samym systemie, czy obok niego.

Te trzy pojęcia są często używane tak, jakby ze sobą konkurowały, ale znajdują się na różnych poziomach, a ich mylenie prowadzi do złego zakupu.

Do czego zbudowano ERP

Norma ISA-95 umieszcza ERP na poziomie 4, który obejmuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem biznesu. W praktyce: zamówienia sprzedaży, zakupy, wartość zapasów, kalkulację kosztów i plan główny.

Według podsumowania ISA-95 przygotowanego przez OPC Foundation poziom 4 zwykle działa w horyzontach miesięcy, tygodni i dni. Dla ERP „czas rzeczywisty” oznacza informacje o materiałach i logistyce dostępne codziennie.

To właściwe tempo dla finansów i niewłaściwe dla kierownika zmiany. Gdy prasa staje o 09:20, ERP o tym nie wie i nie powinien musieć wiedzieć. Jego praca zaczyna się ponownie, gdy zlecenie zostaje zamknięte, a braki zaksięgowane.

O 11:05 wykrojnik zostawia zadziory, a MES rejestruje postój i kod przyczyny.

Porównanie samego MES i systemu operacyjnego zakładu: główne zadanie, horyzont czasowy, zakres poziomu 3 i to, co dzieje się po postoju

Do czego zbudowano MES

MES znajduje się na poziomie 3. SAP opisuje go jako system, który monitoruje, śledzi, dokumentuje i kontroluje proces wytwarzania wyrobów, od surowców do wyrobów gotowych. Jego podstawowym zapisem jest zlecenie produkcyjne: zwolnione, rozpoczęte, zatrzymane, policzone, zakończone.

Poziom 3 działa według innego zegara. Według podsumowania OPC pracuje w dniach, zmianach, godzinach, minutach i sekundach, a „czas rzeczywisty” oznacza informacje dostępne kilka sekund po zdarzeniu na hali. Dlatego to MES odpowiada za śledzenie zleceń, liczniki, przyczyny postojów i OEE na żywo.

Podsumowanie funkcji MESA-11 przygotowane przez SAP wymienia też odchylenia jakościowe, utrzymanie ruchu i identyfikowalność. Wiele produktów MES obejmuje część z nich. W wielu średnich zakładach MES kupiono jednak do zleceń produkcyjnych, a utrzymanie ruchu działa w osobnym CMMS, jakość na formularzach lub w QMS, a magazyn w dodatku do ERP.

Gdzie kończy się sam MES

Poziom 3 jest szerszy niż produkcja. Według podsumowania OPC koordynacja musi obejmować co najmniej cztery obszary organizacji: produkcję, badania jakości i laboratoria, magazynowanie i zapasy oraz utrzymanie ruchu. MES, który obejmuje tylko pierwszy z nich, zostawia otwarte trzy przekazania.

Przykład ilustracyjny: na linii tłoczenia o 11:05 wykrojnik zaczyna zostawiać zadziory. MES rejestruje postój jakościowy i kod przyczyny. To wszystko, co wie.

  • Utrzymanie ruchu dowiaduje się o wykrojniku przez telefon i ponownie wpisuje maszynę i przyczynę do CMMS.
  • Dział jakości sprawdza ostatnie 400 części na papierowym formularzu. MES nie pokazuje, które palety są zablokowane.
  • Magazyn przeniósł już dwie z tych palet do strefy wysyłek, bo dodatek do ERP pokazuje je jako gotowe.
  • Planista dowiaduje się o 14:00, że zlecenie jest opóźnione, i przebudowuje plan na popołudnie.

Koszt leży między systemami: cztery osoby, trzy zapisy i brak właściciela zdarzenia. Prostą definicję pojęcia znajdziesz w artykule Czym jest system operacyjny zakładu?

ERP, MES i system operacyjny zakładu obok siebie

PytanieERPMESSystem operacyjny zakładu
Główne zadaniePlanowanie i rozliczanie biznesuProwadzenie i śledzenie zleceń produkcyjnychProwadzenie całej codziennej pracy zakładu na jednym zapisie
Horyzont czasowyMiesiące, tygodnie, dniZmiany, godziny, minutyZmiany, godziny, minuty oraz otwarte zadania przez kolejne dni
Główny zapisZamówienie sprzedaży, zamówienie zakupu, kosztZlecenie produkcyjne, licznik, postójZlecenie, zlecenie pracy, kontrola, ruch magazynowy, zadanie
Codzienni użytkownicyFinanse, zakupy, biuro planowaniaOperatorzy, kierownicy zmian, produkcjaOperatorzy, ustawiacze, technicy, jakość, magazyn, planiści
Zakres poziomu 3BrakProdukcja, czasem część pozostałych obszarówProdukcja, utrzymanie ruchu, jakość, magazyn
Po postojuDowiaduje się później, przy zamknięciu zleceniaRejestruje go z przyczynąRejestruje go, otwiera zadania z właścicielem w każdym obszarze, którego dotyczy
Typowa lukaZa wolny dla zmianyPrzekazania do innych działówWymaga czystych danych podstawowych i uzgodnionych definicji

ERP w każdym przypadku pozostaje systemem źródłowym dla pieniędzy i zobowiązań wobec klientów. Różnica między MES a systemem operacyjnym zakładu to zakres poziomu 3 i to, co dzieje się po sygnale.

Jak zdecydować, czego potrzebuje Twój zakład

Cztery pytania rozstrzygają większość przypadków:

  1. Czy Twój MES obejmuje zlecenia, które prowadzisz, i czy ludzie mu ufają? Jeśli tak, zachowaj go. System operacyjny zakładu może najpierw się z nim połączyć, a część funkcji zastąpić później albo nigdy.
  2. Ilu systemów dotyczy jeden postój? Jeśli trzech lub więcej, a każdy jest zasilany ręcznie, koszt leży w przekazaniach między narzędziami.
  3. Kto jest właścicielem zdarzenia, które przechodzi przez kilka działów? Jeśli nikt nie odpowiada za postój jakościowy, który wymaga utrzymania ruchu i blokady zapasu, potrzebujesz przepływu zadań, a nie kolejnego raportu.
  4. Czy ERP jest rozciągany aż na halę? Jeśli kierownicy zmian prowadzą pomocnicze arkusze obok modułu produkcyjnego ERP, odpowiedź brzmi: tak.

Kolejność zmian ma większe znaczenie niż dostawca. Artykuł Jak połączyć MES, WMS, QMS i CMMS bez wymiany wszystkiego opisuje, co zachować, a co wymienić, a artykuł Jak ocenić system operacyjny zakładu zawiera pytania, które warto zadać podczas demo.

Jak to działa w DBR77 IRIS

DBR77 IRIS to system operacyjny zakładu. IRIS MES prowadzi zlecenia produkcyjne przez statusy Zaplanowane, Zwolnione, W toku i Zakończone, rejestruje rzeczywiste czasy rozpoczęcia i zakończenia oraz śledzi postoje z kodami przyczyn i OEE na podstawie danych produkcyjnych. IRIS CMMS, IRIS QMS, IRIS WMS, IRIS APS i IRIS MRP korzystają z tego samego modelu danych, więc awaria urządzenia w MES otwiera zlecenie pracy naprawczej w CMMS, negatywny wynik kontroli blokuje przyjętą partię, a postęp zlecenia aktualizuje harmonogram.

ERP zostaje na miejscu. IRIS wymienia z nim zlecenia i zamknięte zapisy przez swoje API i webhooki, a połączenie z ERP konfiguruje się w każdym projekcie. Dostępne opcje są opisane na stronie integracji. Stany maszyn i liczniki pochodzą z DBR77 IIoT. Artykuł Kiedy integrować IoT z MES, ERP i CMMS określa, w jakiej kolejności dane z maszyn powinny zasilać MES, CMMS i ERP.

IRIS Tasks zamienia zdarzenia obejmujące kilka działów w zadania, które przechodzą przez statusy: otwarte, w toku, do przeglądu, wykonane i zweryfikowane. Asystent IRIS odpowiada na pytania na podstawie bieżących danych z zakładu i nie zmienia rekordów. Rekomendacje Data & AI czekają, aż człowiek je zastosuje, zatwierdzi lub odrzuci, a IRIS zapisuje efekt każdej zastosowanej rekomendacji.

Najczęstsze pytania

Czy potrzebujemy zarówno MES, jak i ERP?

Zwykle tak, a przynajmniej obu zestawów funkcji. ERP planuje biznes, MES albo system operacyjny zakładu prowadzi zmianę, a oba wymieniają zlecenia i zamknięte zapisy.

Czy moduł produkcyjny w naszym ERP może zastąpić MES?

W prostych, wolnych procesach tak. Tam, gdzie postoje i liczniki liczą się co do minuty, moduły ERP zwykle nie nadążają.

Czy możemy zachować obecny MES?

Tak. Połącz go i dodaj wokół niego utrzymanie ruchu, jakość lub zadania. Wymień go dopiero wtedy, gdy połączenie kosztuje więcej niż zmiana.

Podsumowanie

Weź jeden niedawny postój i policz systemy, do których wpisano go ręcznie. Jeśli wychodzi trzy lub więcej, a ludzie ufają Twojemu MES, zachowaj go i połącz wokół niego utrzymanie ruchu, jakość i magazyn, zanim cokolwiek wymienisz. ERP w każdym przypadku pozostaje systemem źródłowym dla pieniędzy i zobowiązań wobec klientów.

Źródła