System operacyjny zakładu, MES i ERP: kto co robi w zakładzie
DBR77 Team7 min czytania
Na tej stronie
ERP planuje biznes: zamówienia klientów, finanse, zakupy i harmonogram główny, w tygodniach i dniach. MES prowadzi zlecenia produkcyjne na hali, w zmianach, godzinach i minutach. System operacyjny zakładu obejmuje cały poziom operacyjny: produkcję oraz utrzymanie ruchu, jakość, magazyn i zadania, które je łączą, na jednym modelu danych. Większość zakładów potrzebuje funkcji ERP i MES. Pytanie brzmi, czy pozostałe trzy obszary działają w tym samym systemie, czy obok niego.
Te trzy pojęcia są często używane tak, jakby ze sobą konkurowały, ale znajdują się na różnych poziomach, a ich mylenie prowadzi do złego zakupu.
Do czego zbudowano ERP
Norma ISA-95 umieszcza ERP na poziomie 4, który obejmuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem biznesu. W praktyce: zamówienia sprzedaży, zakupy, wartość zapasów, kalkulację kosztów i plan główny.
Według podsumowania ISA-95 przygotowanego przez OPC Foundation poziom 4 zwykle działa w horyzontach miesięcy, tygodni i dni. Dla ERP „czas rzeczywisty” oznacza informacje o materiałach i logistyce dostępne codziennie.
To właściwe tempo dla finansów i niewłaściwe dla kierownika zmiany. Gdy prasa staje o 09:20, ERP o tym nie wie i nie powinien musieć wiedzieć. Jego praca zaczyna się ponownie, gdy zlecenie zostaje zamknięte, a braki zaksięgowane.
O 11:05 wykrojnik zostawia zadziory, a MES rejestruje postój i kod przyczyny.
Do czego zbudowano MES
MES znajduje się na poziomie 3. SAP opisuje go jako system, który monitoruje, śledzi, dokumentuje i kontroluje proces wytwarzania wyrobów, od surowców do wyrobów gotowych. Jego podstawowym zapisem jest zlecenie produkcyjne: zwolnione, rozpoczęte, zatrzymane, policzone, zakończone.
Poziom 3 działa według innego zegara. Według podsumowania OPC pracuje w dniach, zmianach, godzinach, minutach i sekundach, a „czas rzeczywisty” oznacza informacje dostępne kilka sekund po zdarzeniu na hali. Dlatego to MES odpowiada za śledzenie zleceń, liczniki, przyczyny postojów i OEE na żywo.
Podsumowanie funkcji MESA-11 przygotowane przez SAP wymienia też odchylenia jakościowe, utrzymanie ruchu i identyfikowalność. Wiele produktów MES obejmuje część z nich. W wielu średnich zakładach MES kupiono jednak do zleceń produkcyjnych, a utrzymanie ruchu działa w osobnym CMMS, jakość na formularzach lub w QMS, a magazyn w dodatku do ERP.
Gdzie kończy się sam MES
Poziom 3 jest szerszy niż produkcja. Według podsumowania OPC koordynacja musi obejmować co najmniej cztery obszary organizacji: produkcję, badania jakości i laboratoria, magazynowanie i zapasy oraz utrzymanie ruchu. MES, który obejmuje tylko pierwszy z nich, zostawia otwarte trzy przekazania.
Przykład ilustracyjny: na linii tłoczenia o 11:05 wykrojnik zaczyna zostawiać zadziory. MES rejestruje postój jakościowy i kod przyczyny. To wszystko, co wie.
- Utrzymanie ruchu dowiaduje się o wykrojniku przez telefon i ponownie wpisuje maszynę i przyczynę do CMMS.
- Dział jakości sprawdza ostatnie 400 części na papierowym formularzu. MES nie pokazuje, które palety są zablokowane.
- Magazyn przeniósł już dwie z tych palet do strefy wysyłek, bo dodatek do ERP pokazuje je jako gotowe.
- Planista dowiaduje się o 14:00, że zlecenie jest opóźnione, i przebudowuje plan na popołudnie.
Koszt leży między systemami: cztery osoby, trzy zapisy i brak właściciela zdarzenia. Prostą definicję pojęcia znajdziesz w artykule Czym jest system operacyjny zakładu?
ERP, MES i system operacyjny zakładu obok siebie
| Pytanie | ERP | MES | System operacyjny zakładu |
|---|---|---|---|
| Główne zadanie | Planowanie i rozliczanie biznesu | Prowadzenie i śledzenie zleceń produkcyjnych | Prowadzenie całej codziennej pracy zakładu na jednym zapisie |
| Horyzont czasowy | Miesiące, tygodnie, dni | Zmiany, godziny, minuty | Zmiany, godziny, minuty oraz otwarte zadania przez kolejne dni |
| Główny zapis | Zamówienie sprzedaży, zamówienie zakupu, koszt | Zlecenie produkcyjne, licznik, postój | Zlecenie, zlecenie pracy, kontrola, ruch magazynowy, zadanie |
| Codzienni użytkownicy | Finanse, zakupy, biuro planowania | Operatorzy, kierownicy zmian, produkcja | Operatorzy, ustawiacze, technicy, jakość, magazyn, planiści |
| Zakres poziomu 3 | Brak | Produkcja, czasem część pozostałych obszarów | Produkcja, utrzymanie ruchu, jakość, magazyn |
| Po postoju | Dowiaduje się później, przy zamknięciu zlecenia | Rejestruje go z przyczyną | Rejestruje go, otwiera zadania z właścicielem w każdym obszarze, którego dotyczy |
| Typowa luka | Za wolny dla zmiany | Przekazania do innych działów | Wymaga czystych danych podstawowych i uzgodnionych definicji |
ERP w każdym przypadku pozostaje systemem źródłowym dla pieniędzy i zobowiązań wobec klientów. Różnica między MES a systemem operacyjnym zakładu to zakres poziomu 3 i to, co dzieje się po sygnale.
Jak zdecydować, czego potrzebuje Twój zakład
Cztery pytania rozstrzygają większość przypadków:
- Czy Twój MES obejmuje zlecenia, które prowadzisz, i czy ludzie mu ufają? Jeśli tak, zachowaj go. System operacyjny zakładu może najpierw się z nim połączyć, a część funkcji zastąpić później albo nigdy.
- Ilu systemów dotyczy jeden postój? Jeśli trzech lub więcej, a każdy jest zasilany ręcznie, koszt leży w przekazaniach między narzędziami.
- Kto jest właścicielem zdarzenia, które przechodzi przez kilka działów? Jeśli nikt nie odpowiada za postój jakościowy, który wymaga utrzymania ruchu i blokady zapasu, potrzebujesz przepływu zadań, a nie kolejnego raportu.
- Czy ERP jest rozciągany aż na halę? Jeśli kierownicy zmian prowadzą pomocnicze arkusze obok modułu produkcyjnego ERP, odpowiedź brzmi: tak.
Kolejność zmian ma większe znaczenie niż dostawca. Artykuł Jak połączyć MES, WMS, QMS i CMMS bez wymiany wszystkiego opisuje, co zachować, a co wymienić, a artykuł Jak ocenić system operacyjny zakładu zawiera pytania, które warto zadać podczas demo.
Jak to działa w DBR77 IRIS
DBR77 IRIS to system operacyjny zakładu. IRIS MES prowadzi zlecenia produkcyjne przez statusy Zaplanowane, Zwolnione, W toku i Zakończone, rejestruje rzeczywiste czasy rozpoczęcia i zakończenia oraz śledzi postoje z kodami przyczyn i OEE na podstawie danych produkcyjnych. IRIS CMMS, IRIS QMS, IRIS WMS, IRIS APS i IRIS MRP korzystają z tego samego modelu danych, więc awaria urządzenia w MES otwiera zlecenie pracy naprawczej w CMMS, negatywny wynik kontroli blokuje przyjętą partię, a postęp zlecenia aktualizuje harmonogram.
ERP zostaje na miejscu. IRIS wymienia z nim zlecenia i zamknięte zapisy przez swoje API i webhooki, a połączenie z ERP konfiguruje się w każdym projekcie. Dostępne opcje są opisane na stronie integracji. Stany maszyn i liczniki pochodzą z DBR77 IIoT. Artykuł Kiedy integrować IoT z MES, ERP i CMMS określa, w jakiej kolejności dane z maszyn powinny zasilać MES, CMMS i ERP.
IRIS Tasks zamienia zdarzenia obejmujące kilka działów w zadania, które przechodzą przez statusy: otwarte, w toku, do przeglądu, wykonane i zweryfikowane. Asystent IRIS odpowiada na pytania na podstawie bieżących danych z zakładu i nie zmienia rekordów. Rekomendacje Data & AI czekają, aż człowiek je zastosuje, zatwierdzi lub odrzuci, a IRIS zapisuje efekt każdej zastosowanej rekomendacji.
Najczęstsze pytania
Czy potrzebujemy zarówno MES, jak i ERP?
Zwykle tak, a przynajmniej obu zestawów funkcji. ERP planuje biznes, MES albo system operacyjny zakładu prowadzi zmianę, a oba wymieniają zlecenia i zamknięte zapisy.
Czy moduł produkcyjny w naszym ERP może zastąpić MES?
W prostych, wolnych procesach tak. Tam, gdzie postoje i liczniki liczą się co do minuty, moduły ERP zwykle nie nadążają.
Czy możemy zachować obecny MES?
Tak. Połącz go i dodaj wokół niego utrzymanie ruchu, jakość lub zadania. Wymień go dopiero wtedy, gdy połączenie kosztuje więcej niż zmiana.
Podsumowanie
Weź jeden niedawny postój i policz systemy, do których wpisano go ręcznie. Jeśli wychodzi trzy lub więcej, a ludzie ufają Twojemu MES, zachowaj go i połącz wokół niego utrzymanie ruchu, jakość i magazyn, zanim cokolwiek wymienisz. ERP w każdym przypadku pozostaje systemem źródłowym dla pieniędzy i zobowiązań wobec klientów.